Een sneue poging tot chantage met uw pensioengeld

23 mei 2024 door Willem Reijn

Is de nieuwe coalitie van PVV, NSC, BBB en VVD gezwicht voor een soort chantagepoging van de Pensioenfederatie om de Wet Toekomst Pensioenen onaangetast te laten? In elke geval staat er niets over pensioenen in het hoofdlijnenakkoord. En dat was precies de bedoeling van het bezoek van de Pensioenfederatie en de voorzitter van het ABP aan de informateurs. 

Formatie onder druk

Drie nieuwsmedia berichtten (Elsevier Weekblad, Volkskrant en PensioenPro) eerder dat de pensioensector de onderhandelaars in de formatie onder druk hebben gezet om niets meer te wijzigen aan de Wet Toekomst Pensioenen. Opvallend: daarvoor zette de sector, in elk geval de Pensioenfederatie, 25 miljard euro van de deelnemers in. Dat geld kan worden gestoken in woningbouw en in de infrastructuur voor verkeer en energie. 

Een deel van dat geld was al door de vijf grootste pensioenfondsen toegezegd. Het is logisch dat de fondsen daarvoor van het nieuwe kabinet voorspelbaarheid, stabiliteit en continuïteit vragen. Tot zover niets mis, onder de veronderstelling dat de investeringen een passend rendement opleveren. Dan snijdt het mes aan twee kanten: een bijdrage aan maatschappelijke opgaven en een bijdrage aan het pensioen. 

Ernstig wantrouwen

Maar als de Pensioenfederatie in mails deze investering koppelt aan een geheel andere doelstelling, namelijk dat de politiek van het nieuwe pensioenstelsel moet afblijven, wekt dat ook bij kritisch-constructieve organisaties als de onze, ANBO-PCOB, ernstig wantrouwen op. 

Eerste vraag is natuurlijk waarom de pensioenfondsen zonder deze politieke belofte niet zouden investeren in de drie nobele doelen. Is er iets met het verwachte rendement? 

Tweede kwestie is of de Pensioenfederatie met geld van de tien miljoen – verplichte – deelnemers kan schermen. Want laat helder zijn: de Pensioenfederatie heeft zelf geen geld, en het geld dat bij de fondsen staat, is niet van de fondsen maar van de deelnemers – aan wie niets is gevraagd.

Derde zaak: het is opmerkelijk dat de laatste tijd allerlei vreemde argumenten moesten worden ingebracht om de nieuwe pensioenwet in veiligheid te brengen. Minister Schouten waarschuwt dat Europees geld (600 miljoen) in gevaar komt. Geld uit de coronaherstelpot van de Europese Unie – wat niets met pensioen heeft te maken. PwC rekent uit dat niet invaren van bestaande pensioenopbouw over een periode van circa een halve eeuw wel 18 miljard kan kosten. 

Vierde onderwerp: is deze vorm van dwingelandij nodig omdat de pensioensector de deelnemers maar niet weet te overtuigen van de zegeningen van het nieuwe stelsel?

Geen enthousiasme

Tot nog toe zijn de fondsen er niet in geslaagd om die deelnemers te enthousiasmeren voor het nieuwe stelsel. Dat bleek onlangs nog eens uit onderzoek van de hoogleraren Henkens en Van Dalen in Me Judice. Zelfs ‘geholpen’ wil slechts de helft van de deelnemers naar een nieuw stelsel. Bij een neutrale vraagstelling wil slechts een kwart over. In de publieksmonitor pensioenen van de Rijksoverheid geeft 60 procent van de deelnemers zijn vertrouwen in het nieuwe stelsel minder dan een 6. De uitslag van een referendum staat zo op voorhand vast, concluderen de onderzoekers.

Ten slotte: de Tweede en Eerste Kamer hebben de nieuwe pensioenwet aanvaard. In de Tweede Kamer stemde twee derde van de leden vóór de Wet Toekomst Pensioenen. Dat gooien notoire voorstanders graag tegenstanders voor de voeten. Dat dit scorebord journalistiek is vergeten ze: GroenLinks-woordvoerder Maatoug gaf de wet het voordeel van de twijfel. Dat is niet erg overtuigend. Senatoren zeiden dat ze de wet niet konden tegenhouden, gezien de grote meerderheid in de Tweede Kamer.

Neem de twijfel weg

Pensioenfondsen en de Pensioenfederatie zouden er daarom beter aan doen om die twijfel weg te nemen. Parlement en de sector hebben de deelnemers monddood gemaakt en nu wil de sector blijkbaar de politiek het zwijgen opleggen. Ze zijn er blijkbaar zelf niet van overtuigd dat zij op inhoudelijke argumenten het pleit kunnen beslechten. Dat de Pensioenfederatie aanstuurt op een vorm van dwang en chantage met ons geld is uiterst bedenkelijk en zeer betreurenswaardig – allereerst voor de tien miljoen deelnemers en verder voor de organisaties die net als Maatoug het nieuwe stelsel het voordeel van de twijfel hebben gegeven. De geloofwaardigheid van de Wet Toekomst Pensioenen, die koopkracht, uitlegbaarheid en transparantie beloofde, heeft met deze chantagepoging weer een nieuwe klap opgelopen.

Chantage?

Blijft de vraag over: is de coalitie overstag gegaan voor deze chantage? Niet geheel in elk geval. Weliswaar is het onderwerp pensioen onbenoemd in het hoofdlijnenakkoord, maar de pensioenwet is voor de Tweede Kamer een ‘vrije kwestie’. De wet wordt in elk geval niet ingetrokken, zo blijkt uit de toelichting van Pieter Omtzigt. Dat stond ook niet in het programma van Nieuw Sociaal Contract.

Daarnaast was de VVD fel tegenstander van ingrijpende veranderingen. Het kan dus ook gewoon zijn dat de liberalen hun been stijf hebben gehouden. Gewoon zoals politiek werkt. Dat maakt de poging van de Pensioenfederatie des te sneuer – en naar verluidt zijn enkele grote fondsen dan ook woedend op de federatie. Ook hun naam raakt daardoor besmeurd.

Blog Willem Reijn | Een sneue poging tot chantage met uw pensioengeld | ANBO-PCOB