Interview met actrice en schrijfster Isa Hoes

“Geestelijk vind ik deze fase geweldig”

Isa Hoes is er altijd van uitgegaan dat ze 92 zal worden. Zelfs de diagnose borstkanker die in april 2021 werd gesteld, bracht die overtuiging nauwelijks aan het wankelen. Ze noemt het een ‘wake-upcall’. “En het  lijkt wel alsof ik door mijn ziekte ook enigszins met mijn moeder in het reine ben gekomen.”

Tekst Arjan Visser
Foto’s Janita Sassen
Visagie Ineke Brugman

Er zijn twee grote ‘voor- en na-momenten’ in het leven van Isa Hoes: het zelfgekozen levenseinde van Antonie Kamerling, haar grote liefde, in 2010 en – elf jaar later – het moment waarop werd vastgesteld dat het knobbeltje in haar rechterborst inderdaad kwaadaardig was. “De eerste aardverschuiving kwam van buitenaf, de tweede ontstond hier, van binnen, in mijn eigen lijf. Het was erg eng, een regelrechte schok, maar weet je wat ik het allerzwaarst vond? Merlijn en Vlinder te moeten vertellen dat ik kanker had. Hoe kon ik hun zoiets aandoen? Moesten ze dan nóg een ouder verliezen? Dat zei ik ook tegen de arts in het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis: ‘Ik kan helemaal nog niet dood!’”

Loslaten en doorgaan

“Na het overlijden van Antonie is er een bizarre drie-eenheid ontstaan. En ik wás al een echte joodse moeder. Omarmend – letterlijk. Dit had ik me als jong meisje al voorgenomen: mijn kinderen zullen nooit op een tweede plek staan. Ik kan nogal drammerig zijn en wil het liefst alles bespreken. ‘Nee hè’, zegt Merlijn dan, ‘daar gáán we weer!’ Ja, inderdaad, daar gaan we weer. Laten we hier eens goed over praten. Geen dingen laten zitten. Zo werkt het vaak tussen hem en mij. Vlinder is aanschouwelijker, meer op zichzelf, een luisteraar. Laatst zag ik dat ze ergens verdrietig om was. Gelukkig had ik toen de wijsheid om te vragen: ‘Of wil je er juist níet met mij over praten?’ Ze kon alleen maar knikken. Vond ik moeilijk, maar toch: ik moet het loslaten. Toen Merlijn een paar jaar geleden uit huis ging, moesten Vlinder en ik daar erg aan wennen. Wat was het stil ineens! Sindsdien wonen Vlinder en ik gezellig samen. Dit jaar vliegt ook zij uit, of nou ja, voor twee maanden naar Amerika, maar toch: heel spannend en geen idee wat er na die tijd gaat gebeuren. Ik zal haar vreselijk missen, maar het is goed zo. Het begin van iets nieuws. Ook voor mij.”

Ze noemt het ‘mijn pad van zelfontplooiing’, ingeslagen nadat bevestigd werd dat het, hoe ingrijpend ook, een milde vorm van kanker was geweest. “Een wake-upcall. Ik was bijna letterlijk in slaap gesukkeld. Zo liep I’M, het platform voor de 40plus-vrouw dat ik met Medina Schuurman had opgericht, al een tijdje niet zo lekker meer. Ik durfde hardop de vraag te stellen: word ik hier nog gelukkig van? En het antwoord was: nee. Medina schrok in eerste instantie, maar al snel bleek dat ook voor haar de lol er een beetje af was. We hebben wel zeshonderd keer tegen elkaar gezegd: het gaat niet, waarom niet? Het was even heftig, maar nu voelde het toch als een bevrijding. Door die confrontatie met kanker ben ik veel gerichter naar mezelf gaan kijken. Wie ben ik? Wat wil ik?”

Inzicht en compassie

Eén ander project dat door de diagnose een andere wending zou krijgen, was een boek dat over haar ouders zou gaan. Haar psychiater was gefascineerd geweest door de verhalen die ze met name over de ingewikkelde relatie met haar in 2010 overleden moeder had verteld. “Ik heb het écht geprobeerd, maar het is niet gelukt. Na twee jaar heb ik het voorschot – een gigantisch bedrag dat ik goed kon gebruiken – teruggestuurd en gezegd: ik stop ermee. Toen kwam die borstkanker en ik merkte hoe prettig ik het vond een dagboek bij te houden tijdens dat hele proces. Over de onderzoeken, de huilbuien, de hulp van vrienden en vriendinnen, maar bijvoorbeeld ook over de ayahuasca-ceremonie waar ik aan heb meegedaan om antwoord te krijgen op de vraag óf ik wel geopereerd wilde worden (het drinken van deze Zuid-Amerikaanse hallucinerende drank kan helpen bij het verkrijgen van bepaalde inzichten, red.). Gaandeweg bleek dat bepaalde stukken die ik over vroeger had geschreven heel goed pasten bij alles wat me op dat moment overkwam. Zo begon mijn moeder tóch een plek te krijgen in Over leven (het boek van Isa Hoes dat is verschenen bij uitgeverij Boekerij, red.).”

Getraumatiseerde moeder

“Het kan haast geen toeval zijn dat ik een tijdje terug door War Child werd gevraagd mee te werken aan Oorlog is erfelijk. Ik weet niet of ik vóór de kanker ook ja zou hebben gezegd. De opnames waren heel zwaar, ik ben in geen tijden ergens zó nerveus voor geweest. Het was voor het eerst dat ik iets prijs durfde te geven wat zo privé, zo pijnlijk was: de gecompliceerde relatie met mijn joodse, door de oorlog getraumatiseerde moeder… Ze had in de jaren negentig meegewerkt aan het grote getuigenissen-project van Steven Spielberg. Ik had al de kans gekregen om het interview met haar in het Joods Museum te bekijken, maar door onhandigheid – of ongeduld, ik weet het niet – heb ik er toen maar een deel van meegekregen. Dit keer heb ik alles, van het begin tot het einde, gezien. Toen het licht aanging, voelde ik vooral compassie en dacht: ach, waarom heb ik het toch zo moeilijk gehad met jou? Dus ja, er zijn dingen veranderd; het lijkt wel alsof ik door mijn ziekte ook enigszins met mijn moeder in het reine ben gekomen. Is het erg als iets nooit helemaal goedkomt? Nee toch? Misschien dat ik straks, als ik op mijn 92ste mijn ogen sluit, nog altijd denk: ik heb bij mijn moeder nooit echt helemaal mezelf kunnen zijn. Maar dit, wat ik nu voel, is al zó fijn: het is een heel stuk zachter geworden tussen ons.”

Vraag & antwoord

Hoe ouder, hoe mooier?

“Ja, al moet ik wel wennen aan het ouder wordende lichaam. Soms kijk ik met verbazing naar mijn handen: waarom heb ik eigenlijk al die aders? Die zag ik eerder nooit. Ik voel me vaak nog een soort kind, maar dat lijf denkt daar duidelijk anders over. Geestelijk vind ik deze fase geweldig. Er is meer ruimte, ik zie zo veel meer en ik voel me ook een stuk zelfverzekerder.”

Met wie ben je het langst bevriend?

“Nu ik wat meer rust in mijn leven heb gekregen, voel ik ook de behoefte opkomen de banden met vrienden van vroeger aan te halen, maar degene met wie ik al meer dan dertig jaar heel close ben, is Marc-Marie Huijbregts. We kunnen overal grappen over maken, we zijn het niet altijd met elkaar eens, maar als de basis liefde is, kun je het samen heel lang volhouden.”

Hoe handig ben je digitaal?

“Ik kan inmiddels een aardig filmpje in elkaar knutselen. Als ik er de tijd voor had zou ik het ook heel cool willen kunnen doen. Dat lukt nu niet. Dus: ik kom ermee uit de voeten en als ik het echt niet meer weet heb ik altijd nog twee vraagbakens in de buurt: mijn kinderen.”

Isa Hoes

Isa Hoes

Isa Hoes is op 13 juni 1967 geboren in Leiden. Ze is van oorsprong toneelspeelster en ze heeft de Toneelschool in Maastricht gevolgd. Ze is bij het grote publiek bekend geworden door haar rol als Myriam van der Pol in de soapserie van RTL: Goede Tijden, Slechte Tijden. Daarnaast speelde ze onder meer in All Stars, Rozengeur & Wodka Lime en De Ontsnapping. Vorig jaar verscheen Over leven, een boek over haar ervaring met borstkanker. Dit jaar is ze te zien in Oorlog is erfelijk, een drieluik van de EO in samenwerking met War Child. Ook speelt ze in de horrorfilm Jimmy die vanaf augustus in de bioscoop draait.

Isa Hoes
Bron: Foto Janita Sassen