Die vermaledijde rekenrente

Door Willem Reijn, beleidsadviseur pensioen

Afgelopen week hebben we op onze website veel aandacht besteed aan actuele ontwikkelingen in de pensioensector. Maar graag kom ik terug op één heet hangijzer: de rekenrente. Dat is in pensioenland de rente aan de hand waarvan een pensioenfonds zijn verplichtingen moet bepalen. Algemene regel: hoe lager de rente, hoe hoger de verplichtingen. En hoe hoger de verplichtingen, hoe lager de dekkingsgraad. En hoe lager de dekkingsgraad, des te meer kans op korten. Het gaat derhalve wel ergens over.

Marktrente en rekenrente

De overheid heeft bepaald dat de marktrente de rekenrente is. Dat zijn een heleboel rentes in een curve, want een pensioenfonds moet volgend jaar uitbetalen maar ook reserveren voor de uitbetaling over zeventig jaar voor een jonge deelnemer die dik in de negentig wordt. We weten hoe het zit met die marktrente. U krijgt op uw bankrekening wellicht nog minder dan een tiende van een procent. Minister Wopke Hoekstra krijgt geld toe als je hem geld voor een periode van minder dan tien jaar uitleent. Afgelopen jaar is de marktrente verder gedaald. Grote pensioenfondsen moeten gemiddeld rekenen met een rente van 1,2 procent tegen 1,6 procent een jaar eerder. Dat scheelt zo’n 4 procentpunt dekkingsgraad: precies het verschil tussen wel of niet korten. Maar is die marktrente wel reëel? Daar wordt verschillend over gedacht. De Nederlandsche Bank en minister Koolmees menen van wel. Als de rente te hoog wordt vastgesteld, gaat dat ten koste van de jongeren, waarschuwen ze. En er zijn partijen die daar graag in meegaan. De ouderen zouden de pensioenpot leegeten en niets voor de jongeren overlaten.

Jongere generatie

Dan moeten ze trouwens aardig dooreten, want er zit € 1400 miljard in kas en nu gaat er maar zo’n € 30 miljard per jaar uit. Misschien zit het wel iets gecompliceerder in elkaar. Werkenden – dus ook de jongeren - betalen nu te weinig voor hun pensioen. Meestal is de rekenrente die voor de premie wordt gebruikt zo rond de 2,7 procent. Omdat die wordt bijgeschreven op de balans tegen 1,2 procent, wordt op elke pensioenpremie verlies geleden. De overheid als werkgever doet daar heel vlot aan mee. Maar je moet toch voorzichtig zijn, want als de rendementen in de toekomst tegenvallen gaat dat ten koste van jongere generaties. Nou ja, tenzij je belasting heft natuurlijk. Wat verwacht de overheid van een beetje belegger?

  • met een vermogen tot € 71.650 verdient die 1,935 procent;
  • een vermogen tot € 989.737 moet 4,451 procent opleveren;
  • boven de € 989.737 verwacht Wopke dat u 5,6 procent ophaalt;
  • met een vermogen van zo’n 400 miljard mag het ABP 1,2 procent berekenen.

David verslaat Goliath.

Andere rekenrente

ANBO is voor een voorzichtig bepaald rendement. Bijvoorbeeld van 2,5 procent, wat al een stuk bescheidener is dan de overheid in al haar wijsheid de burger toedicht. Een dergelijke rekenrente kan in een nieuw systeem en het lost veel problemen op. De premie wordt zo reëel en levert geen verlies meer op. Dat is beter dan andersom redeneren: de werkende een premie laten betalen op basis van de marktrente. Pensioen wordt dan onbetaalbaar en een oplossing moet daarvoor uit de lengte of de breedte komen: veel hogere premies of gewoon minder pensioenopbouw. Volgens mij is dat de bijl aan de wortel van ons stelsel leggen. De dekkingsgraad stijgt door dit prudent rendement met een procent of 15. Voor de oplossing van het probleem van de doorsneeproblematiek*  komt geld vrij, zodat de betroffen groep van 40 tot 60 jaar kan worden gecompenseerd. Want de politiek wil dit probleem dan wel aanpakken, de deelnemers moeten betalen. Dat kan niet met de huidige, veel te laag ingeschatte dekkingsgraden. En nog een aardige: het is in het voordeel van de jongeren. Want die bouwen straks naar verhouding meer op dan op latere leeftijd. Een hogere rekenrente betekent dat zij meer waar voor hun geld krijgen, zo wijzen berekeningen uit.

Eerder zei directeur Peter Borgdorff voor de commissie sociale zaken dat de rekenrente een politieke keuze is. Ik onderschrijf dat. Ik vrees dat de rekenrente wordt gebruikt om tot persoonlijke pensioenpotjes te dwingen: je stort ergens geld in en je ziet straks wel wat er voor je is. Daar zou ik me als jongere pas druk over maken.