Aan het infuus

Door Willem Reijn, beleidsadviseur pensioen

Melt-up. Het was een nieuwe term voor mij, die Lucas Daalder van belegger Black Rock introduceerde in het Financieele Dagblad. Ik was natuurlijk wel bekend met de uitdrukking meltdown. Dat is zo’n beetje het ernstigste ongeluk dat je bij een kerncentrale kunt verzinnen. De atoomkern van de centrale smelt zich een stralende weg, te beginnen in de grond en vervolgens in de wijde omgeving. Een crisis, een ramp, een catastrofe derhalve.

Nogal wat economen denken dat we aan het eind van een ongekend langdurige economische opgang staan. Na de diepste dalen van de crisis rijden busjes nu weer rond met de vraag of jij bij hun wilt komen werken, zijn de huizenprijzen opnieuw tot fenomenale hoogten gerezen en vieren de beurzen elke dag nieuwe records.

Neergang

En wij met onze christelijke cultuur kunnen slecht geloven dat dit feest oneindig zal voortduren. Is ons niet ingeprent dat er na zeven vette zeven magere jaren volgen? Een beetje econoom haalt daar in zijn eerste studiejaar al het religieuze van af en begint over de varkenscyclus of zo. Je mag ook de seizoenen als uitgangspunt nemen. In beginsel gaat het om het gevoel dat alles op en neer gaat. En nu het zo lang op gaat, dient er ook neergang te zijn.

Nu zitten we ook niet rustig op onze stoel. Handelsoorlogen laten al hun sporen na, de Brexit moet nog beginnen met Boris Johnson in zijn zelfbenoemde rol als Winston Churchill, voortdurend gedoe rond Iran en de gebruikelijke financiële chaos in Italië.

En er zijn ook grenzen. Veel groei kwam uit handen van de arbeidskrachten die tijdens de crisis langs de zijlijn stonden en nu weer konden gaan werken. Nu is er geen bouwvakker meer te vinden dus valt er weinig te groeien. De huizenprijzen kunnen nauwelijks meer hoger.

Beleggers

Kan de beurs dan nog wel stijgen? Lucas Daalder voerde heel wat argumenten aan waarom men bij ook Black Rock wat minder optimistisch wordt. Black Rock belegt voor grote investeerders wereldwijd 6.000 miljard dollar. Vermoedelijk ook voor u want alle grote pensioenfondsen zijn klant bij deze reus. Dus als u pensioen hebt, bent u ook belegger. 

En toch. Het feestje hoeft nog niet over te zijn. Nu de economie wat lijkt te haperen, staan de centrale bankiers weer klaar voor een shot. Met een nieuwe monetaire injectie (boeterente nog lager, weer obligaties opkopen) kan de rente nog wat naar beneden worden gedrukt. En dus moeten beleggers elders hun geld zien te parkeren om nog een beetje rendement te kunnen genereren. Maar de risicopremies dalen – dus je kunt zeggen dat de risico’s alsmaar groter worden. 

Beurswaarderingen

Best kans niettemin dat er nog een, twee of drie jaar aan beursrecords aan de opgang kan worden toegevoerd. Met heftige bewegingen, zegt Daalder, want de beurswaarderingen zijn niet gebaseerd op de echte economie maar vooral op een gebrek aan goede bestemmingen.

De werkelijkheid is dus dat de financiële markten als junkies aan het infuus van de centrale banken liggen. Meer, meer, meer – tot het ploft. Die melt-up was dus wel een aardige metafoor. Het blijft een melt, welke kant 'ie ook op gaat.