22 april 2013

Systeem zelf mede-oorzaak toeslagfraude

Net als de staatssecretaris van Financiën is ANBO geschrokken van de geconstateerde fraude met zorg- en huurtoeslagen. Tegelijkertijd stelt ANBO dat het toeslagensysteem fraude in de hand werkt. ANBO heeft enkele voorstellen die fraude en misbruik vrijwel uitsluiten. In eerste instantie gaat het om een aanpassing van het toeslagensysteem, met uiteindelijk een grootschalige aanpassing in de basispremie, die ervoor zorgt dat de zorgtoeslag helemaal afgeschaft kan worden. Deze voorstellen worden aan het ministerie voorgelegd.

Toeslag zónder aanvraag

Wat ANBO betreft keert de Belastingdienst alle toeslagen zonder aanvraag uit aan belanghebbenden. Het recht op toeslag en de hoogte daarvan is namelijk primair afhankelijk van het verzamelinkomen. De fiscus is op de hoogte van dat inkomen door de jaarlijkse aangifte inkomstenbelasting, zodat zij op basis daarvan een toeslag kunnen toekennen. Praktisch gezien is het door bestandskoppeling mogelijk dat de fiscus de aanvullende voorwaarden voor de toeslag zelf beoordeelt.

Afschaffing zorgtoeslag

Wat betreft de zorgtoeslag pleit belangenorganisatie al vanaf de invoering van het huidige zorgstelsel voor een volledige inkomensafhankelijke premie. ”Wij hebben het altijd zeer vreemd gevonden dat gekozen is voor een tariefstelling, waarbij al vooraf duidelijk was dat een deel van de verzekerden de basispremie niet kon betalen. In plaats van een realistische premie werd naast de Zorgverzekeringswet de zorgtoeslag ingevoerd om mensen met een laag inkomen te compenseren", zo zegt ANBO-directeur Liane den Haan.

Bijdrage zorgverzekeringswet op basis van inkomen

ANBO is voor een systeem dat uitsluitend uitgaat van een bijdrage op basis van inkomen. En niet, zoals het kabinet Rutte II voorstelde, een basispremie en twee inkomensafhankelijke premies. Den Haan: "In onze visie kan veel geld bespaard worden, omdat het systeem van zorgtoeslag en de uitvoering daarvan vervalt. Ook is er geen aparte afdracht meer aan zorgverzekeraars. De sterkste schouders de zwaarste lasten: iedereen betaalt naar draagkracht." Eenzelfde effect wordt ook bereikt als de de basispremie zodanig verlaagd wordt dat de zorgtoeslag niet meer nodig is.

Rekenvoorbeeld (fictieve premiebedragen)

Nu hebben alleenstaanden met een jaarinkomen tot € 30.939 of huishoudens met een verzamelinkomen tot € 42.438 recht op zorgtoeslag. Als de premie voor de basisverzekering nu € 100 is, dan is de zorgtoeslag per verzekerde € 50. De basispremie kost dan per saldo € 50.

Bij een verlaging van de basispremie naar € 50, is de zorgtoeslag niet meer nodig. De basispremie blijft namelijk € 50. De overheid bespaart daarmee 4,7 miljard euro (cijfers 2011) aan zorgtoeslag, plus de kosten van de uitvoering van het systeem.

Het tekort aan premie-inkomsten wordt opgelost door het plafond voor de inkomensafhankelijke bijdrage, nu € 50.853, los te laten. Die ruimte is er omdat ook de hogere inkomens profiteren van de lagere basispremie.

Een volledig inkomensafhankelijke bijdrage vindt ANBO overigens nog beter, omdat het ten goede komt aan de lage inkomens. De basispremie vormt nu namelijk een relatief groot deel van de premiedruk.

Naar overzicht
Inkomen