23 oktober 2017

Stille armoede bij middeninkomens

Op het oog gaat het vaak goed bij ouderen met een middeninkomen: hypotheek afbetaald, kinderen uitgevlogen, prima pensioen. Toch kunnen achter de voordeur schulden zich opstapelen. Alex van Scherpenzeel, beleidsadviseur bij ANBO, gaat in ANBO Magazine in op de oorzaken.

Het CBS berekende onlangs dat 65-plussers in 2015 gemiddeld een hoger inkomen hebben dan twintig jaar eerder, bijna 30 procent meer. Er zijn namelijk meer vrouwen met een aanvullend pensioen én meer ouderen met een goede opleiding, wat vaak hand in hand gaat met een beter pensioen.

Toch is dit maar een deel van de waarheid, geeft ook het CBS nu toe. De koopkracht van ouderen is weliswaar gestegen, maar wel steeds iets minder dan die van de doorsneebevolking. Na 2009 zijn 65-plussers er zelfs meer dan gemiddeld op achteruitgegaan, variërend van -0,1 procent (2015) tot -3,2 procent (2013).

Trend niet gekeerd

Al eerder kwam ANBO met een vergelijkbare conclusie. Met wetenschappers van ITS (verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen) en SEO Economisch Onderzoek (Universiteit van Amsterdam) dook ANBO in 2015 in de koopkrachtontwikkeling van ouderen tussen 2008 en 2013. Toen bleek dat dé gepensioneerde niet bestaat. De minste pijn zat bij de laagste inkomens (-1,9 procent ), terwijl de middeninkomens de hardste klappen kregen (-4,7 tot -12,8 procent). Die krijgen ze nog steeds, want de trend is niet gekeerd.

Dromen

Dat juist Jan Modaal hard wordt geraakt, lijkt op het eerste gezicht vreemd. Een tegenstelling zelfs. Een middeninkomen, één tot anderhalf keer het modale inkomen, bedraagt grofweg €25.000,- tot €45.000,- per jaar. Zeker boven in deze schaal kunnen mensen het nooit écht zwaar hebben, zou je denken. Veel ouderen kunnen alleen maar dromen van zo'n inkomen.

Volgens belangenbehartiger Alex van Scherpenzeel wringt hier de schoen ook niet: "De problemen ontstaan wanneer bij deze groep ouderen de zorgkosten stijgen. Gemiddeld zijn ze dan meer geld kwijt dan ze ontvangen." Het gaat hier om 'stille' of 'verborgen' armoede. Mensen schamen zich ervoor, praten er niet over. Dit in tegenstelling tot 'gewone', of wat hij bijna 'schreeuwende' armoede wil noemen. "Daarbij gaat het om arme ouderen die bij de overheid geregistreerd staan, bijvoorbeeld met een bijstandsuitkering of alleen AOW."

Te weinig oog

In andere woorden benoemt ook de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) verborgen situaties. In de nieuwste verkenning De val van de middenklasse? schrijft de WRR dat middenklassers 'het gevoel hebben dat 'de' politiek en overheid te weinig oog hebben voor hun noden.' Het bevestigt wat ANBO al jaren signaleert en op de agenda zet.

Van Scherpenzeel: "Wij zijn dan ook blij dat uitgerekend de WRR met dit rapport komt. En we hopen dat een nieuwe regering voortvarend aan de slag gaat om de koopkracht van ouderen te verbeteren. ANBO blijft zich er hard voor maken, daar kunnen leden op vertrouwen."

Het complete artikel is te lezen in ANBO Magazine 6, vanaf pagina 34. Dat is ook online te lezen:

 
Naar overzicht
Inkomen