12 december 2017

SCP-rapport: Gelukkig in een vollere, grijzere en diversere maatschappij

Nederlanders zijn gezonder, ouder, sportiever en rijker vergeleken met 25 jaar geleden. We zijn ook beter opgeleid, wonen in betere huizen en gaan vaker met vakantie. Ondertussen is de criminaliteit afgenomen. Maar er zijn ook nog steeds een aantal hardnekkige problemen en ongelijkheden. Ondanks de toegenomen welvaart leeft bijna 7 procent van de bevolking in armoede.

Dat blijkt uit het tweejaarlijkse onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) 'De sociale staat van Nederland 2017'. Hoewel de verschillen in algemene zin kleiner zijn geworden, groeit de afstand tussen verschillende groepen: tussen hoog- en laagopgeleiden, tussen gezonde en ongezonde mensen, en de afgelopen twee jaar zijn ook de verschillen tussen werkenden en niet-werkenden groter.

Bij de totstandkoming van het huidige kabinet Rutte-III heeft ANBO-bestuurder Liane den Haan er al voor gepleit de verschillen tussen werkenden en gepensioneerden te verkleinen. "Het wordt steeds duidelijker dat de broekriem weer iets losser kan. Het is tijd voor actie: ook gepensioneerden mogen profiteren van het herstel. Het nieuwe kabinet moet daar eindelijk werk van maken", aldus Den Haan.

Ouderen wonen langer zelfstandig

De afgelopen 25 jaar is de omvang en samenstelling van de bevolking nogal veranderd. De bevolking is met 13 procent gegroeid tot meer dan 17 miljoen mensen. Opvallend daarbij is dat het aantal huishoudens sterker steeg dan het aantal mensen. Er zijn nu 7,7 miljoen huishoudens, 26 procent meer dan in 1990. Dat komt door het toegenomen aantal echtscheidingen en het langer zelfstandig (kunnen) wonen van ouderen.

Het aandeel 65-plussers is gestegen van 13 naar 18 procent. Ook de culturele diversiteit is groter: 2,1 miljoen inwoners (12 procent) van Nederland had op 1 januari 2016 een niet-westerse achtergrond tegen 1,1 miljoen (9 procent) in 1990.

Gestegen levensverwachting

De levensverwachting is de afgelopen 25 jaar gestegen met gemiddeld 4,5 jaar. Voor vrouwen komt dat neer op gemiddeld 3 jaar, voor mannen gemiddeld 5,9 jaar. In 2016 was de levensverwachting voor mannen bij de geboorte bijna 80 jaar, voor vrouwen ruim 83 jaar.

We worden ouder, maar ook (chronisch) zieker. Jongere ouderen blijven wel langer gezond dan eerdere generaties van dezelfde leeftijd. Een van de opvallendste ontwikkelingen is dat het aantal mensen met overgewicht is toegenomen tot ruim 43 procent nu, tegen 30 procent in 1990. Ook de sterfte aan psychische stoornissen en de sterfte aan aandoeningen van het zenuwstelsel is toegenomen. Dat komt met name door de toename van de sterfte aan dementie.

Langer aan het werk

Sinds 1990 is de arbeidsparticipatie flink toegenomen, vooral onder ouderen en vrouwen. De arbeidsparticipatie onder ouderen is bijna 2,3 keer zo groot als in 1990. Van de 64-jarige vrouwen is 29 procent nog aan het werk, vaak in deeltijd. Van de mannen op die leeftijd werkt nog bijna de helft, 46 procent, en overwegend fulltime. Van de groep 65- tot 69-jarigen werkt nog bijna 14 procent, van de groep 70- tot 74-jarigen is bijna 7 procent aan het werk.

Ouderen zijn meer gaan sporten

Ongeveer de helft van de Nederlanders sport wekelijks, tegen 40 procent in 1990. Ouderen zijn meer gaan sporten: 37 procent van de 65-plussers sport minimaal een keer per week, bijna 10 procent meer dan aan het begin van deze eeuw. De animo om in beweging te komen is onder jongeren in dezelfde periode gedaald. Van de 12- tot 19-jarigen sport 70 procent tegenwoordig 70 procent, 7 procent minder dan in 2001.

Land van vrijwilligers

De maatschappelijke inzet en betrokkenheid van Nederlanders is de afgelopen 25 jaar nauwelijks veranderd. Tussen de 25 en 30 procent van de Nederlanders doet aan vrijwilligerswerk.

Nederlanders zijn tevreden over de hoeveelheid vrije tijd die ze hebben. Driekwart van de bevolking vindt dat ze over voldoende vrije tijd beschikt, gemiddeld 47 uur per week. Het meeste van die uren gaat 'op' aan media en ict (19 uur) en ruim 8 uur aan het onderhouden van sociale contacten.

 

Naar overzicht
Gezondheid