21 augustus 2015

Koopkrachtherstel: Lobbysucces of zoethoudertje?

“Op Prinsjesdag weten we pas zeker of de reparatie van het koopkrachtverlies daadwerkelijk ‘goed nieuws’ betekent voor ouderen en uitkeringsgerechtigden, zoals minister Dijsselbloem van Financiën het gisteren uitdrukte na afloop van het eerste begrotingsberaad van het kabinet. En wordt het een lobbysucces of zoethoudertje?”, vraagt Liane den Haan directeur-bestuurder bij ANBO zich af.

Als eerste oplossingen aangereikt

De belangenorganisatie voor senioren heeft de afgelopen weken met een bij het kabinet bekend koopkrachtonderzoek* aangetoond dat gepensioneerden er tijdens de crisis zes keer harder op achteruit zijn gegaan dan werkenden. Dat is ook door het Centraal Planbureau (CPB)bevestigd. ANBO heeft het kabinet als eerste ook direct meerdere oplossingen aangereikt om de koopkracht van ouderen te herstellen.

Addertje onder het gras

De ministers Dijsselbloem (Financiën) en Asscher (Sociale Zaken) wilden na het begrotingsberaad niet zeggen of de koopkrachtcompensatie al echt rond is. Maar ouderen en uitkeringsgerechtigden maken een goede kans op compensatie van het koopkrachtverlies waarmee ze in 2016 geconfronteerd dreigen te worden. Den Haan: “En dat is het addertje onder het gras voor gepensioneerden. Want dat betekent geen plus, maar in het beste geval het wegstrepen van de 1,1% koopkrachtverlies in 2016 die het CPB voorspelde. Dit als gevolg van onder andere de verlaging van de ouderenkorting en de afschaffing van de ouderentoeslag die volgend jaar op stapel staan. En dat terwijl werkende Nederlanders volgens het CPB in 2016 2,4% in de plus gaan.” Diverse media schrijven vandaag overigens, dat werkenden waarschijnlijk iets van de royale koopkrachtvoorspelling gaan inleveren, ten gunste van ouderen en uitkeringsgerechtigden. Maar wie een baan heeft blijft in de plus.

Reparatie kost ruim 1 miljard euro

Verschillende kranten noemen vandaag een bedrag van € 800 miljoen om het koopkrachtverlies te compenseren. “Een stap in de goede richting, maar al onze wensen kosten ruim een miljard euro in 2016 “, aldus Den Haan. Een rekensom: Het intrekken van het verlagen van de ouderenkorting kost € 195.000.000 (gegevens Belastingplan 2015) en handhaven van de ouderentoeslag € 135.000.000 (idem). Verhogen AOW-tegemoetkoming € 396.000.000 (€ 10 per maand x 3,3 miljoen AOW’ers), schrappen Bos-belasting € 54.000.000 (Belastingplan 2009 + inflatie), compensatie zorgkosten € 268.000.000 (Kamerbrief 26-11-2013 inzake Wtcg en CER). Totaal € 1.048.000.000. Daarnaast zouden volgens ANBO, de negatieve gevolgen van de invoering van de Wet uniformering loonbegrip (WUL) uit 2013 nog moeten weggepoetst. 

‘Daar gaan wij niet over’

Naast een aangekondigde belastingverlaging van 5 miljard euro kunnen defensie en de zorg ieder enkele honderden miljoenen euro’s tegemoet zien. Verpleeghuizen krijgen waarschijnlijk 200 miljoen euro om het leven van bewoners aangenamer te maken en de kwaliteit te verbeteren. En er wordt 145 miljoen euro extra uitgetrokken voor het opvangen van kinderen, waaronder uitbreiding van het ouderschapsverlof van twee naar vijf dagen. Vooral die politieke keuze doet bij ANBO de wenkbrauwen fronsen, want opeens worden nu van overheidswege kennelijk zaken geregeld die volledig in de privé sfeer liggen. Den Haan: “Uitbreiding ouderschapsverlof is daar een voorbeeld daarvan. Het is niet zo dat ANBO dat jonge ouders niet gunt. Maar als het over pensioenen gaat, zegt het kabinet steeds ‘daar gaan wij niet over, dat is een zaak van de sociale partners en pensioenfonds/rechthebbende’. Terwijl de nieuwe pensioen- en indexatieregels direct invloed hebben op de pensioenen van gepensioneerden. Volgens mij is verlof ook een kwestie tussen werkgever en werknemer. Dat zou je dus in de cao moeten regelen.” 

Het ANBO-koopkrachtonderzoek ‘Koopkrachtontwikkeling postactieven’ is uitgevoerd door wetenschappers van ITS (verbonden aan de Universiteit Nijmegen) en SEO (Universiteit van Amsterdam), met in de begeleidingscommissie vertegenwoordigers van het CPB en de Universiteit Leiden. Lees een beknopte samenvatting van het onderzoek of de gehele onderzoeksrapportage

Lees hier de brief aan minister Asscher met voorstellen voor koopkrachtherstel gepensioneerden

Inkomen