Cybercrime in huis

De auto op slot en de voordeur op de knip? Dan bent u er nog niet, zegt Martin Steffens (54) van het cybercrime-team van de politie Midden-Nederland. ANBO Magazine sprak Steffens over computercriminaliteit.

Wat is cybercrime?

"In de basis: een ICT-middel dat een ander ICT-doelwit aanvalt. Bijvoorbeeld computers die op afstand jouw computer overnemen of die het hebben gemunt op een server met klantgegevens van een bedrijf. Een andere vorm is gedigitaliseerde criminaliteit, denk aan een mail van een onbekende waarin jou wordt gevraagd om geld over te maken. Dan is niet zozeer je computer het doelwit, maar je bankrekening."

Waarom horen we ineens zo veel over cybercrime?

"Omdat het echt toeneemt. Deels omdat we steeds vaker computers, tablets en smartphones gebruiken. Maar ook door het internationale karakter van internet. Werd er vroeger ergens in een dorp ingebroken, dan was vaak de plaatselijke boef de dader. Nu kan iemand aan de andere kant van de wereld inbreken in jouw computer, ook als je gewoon thuis bent. De wereld is als het ware opengezet voor criminaliteit."

Staan we daar al voldoende bij stil?

"Nog niet echt. Zo melden veel mensen nog steeds op sociale media dat ze op vakantie zijn; dat is waardevolle informatie voor criminelen. Of mensen plaatsen foto's van hun kinderen en kleinkinderen op Facebook. Onlangs kwamen zulke onschuldige foto's van Facebook nog voorbij in een kinderpornozaak. Bij dat risico sta je niet stil als je een leuk bericht deelt."

Hieronder vindt u meer informatie hoe u Facebook veilig(er) kunt gebruiken:

  • Tip van Facebook zelf
  • Veilig internetten
  • Tips van Alert Online
  • Pas uw instellingen aan en maak uw account en berichten alleen zichtbaar voor vrienden
  • Vermeld nooit dat u van huis (bijvoorbeeld op vakantie) bent
  • Wees voorzichtig met het delen van persoonlijke foto's
  • Vriendenverzoek van een onbekende? Niet accepteren

Zijn we te goed van vertrouwen?

"Misschien wel, en misschien ook te beleefd. Als je bijvoorbeeld wordt gebeld en iemand houdt je aan de praat, dan zijn we zo opgevoed dat we niet zomaar ophangen. En dat is precies het probleem: hoe langer criminelen op je inpraten, hoe groter de kans is dat ze je overtuigen om iets te doen."

Wat vragen ze dan om te doen?

"Een van de grootste cybercrimes is momenteel de Microsoft-fraude. Zogenaamd namens Microsoft belt iemand om te zeggen dat er een probleem is met je computer. Het zou direct op te lossen zijn als je je computer opstart en een klein bedrag overmaakt. Deze criminelen kijken ondertussen op afstand mee en plunderen vervolgens de rest van je bankrekening. Met deze Microsoft-fraude is vorig jaar 7 miljoen euro aan Nederlands spaargeld gestolen."

Zijn ouderen hier slachtoffer van?

"Ja, juist 50-plussers. In het geval van de Microsoft-fraude is 70 procent van de mensen die toehapt ouder dan vijftig jaar. Een reden kan de vaste telefoonlijn zijn, die wordt door ouderen vaker gebruikt dan door jongeren. Als je wordt gebeld, willen de criminelen dat je à la minute achter je computer gaat zitten. Anders is de kans groot dat je eerst rustig navraag doet bij de buren of je kinderen en dan is de kans van slagen kleiner."

Dat klinkt allemaal ernstig, maar weer terug naar brieven sturen dan?

"Nee, we moeten niet bang worden dat we niets meer kunnen doen of bekijken, maar gezond verstand gebruiken is wel belangrijk. Let bijvoorbeeld op de afzender van een e-mail. Soms is de naam net even anders – zoals @plitie.nl in plaats van het officiële @politie.nl – dat is een signaal. Maak ook nooit gebruik van toegestuurde betaallinks om een overboeking te doen, maar regel je bankzaken altijd via je eigen bank."

Wat kunnen we nog meer doen om te voorkomen dat we slachtoffer worden?

"Vooral opletten welke gegevens je vrijgeeft en aan wie. En probeer voor elke site of elk bedrijf een ander wachtwoord te verzinnen. Een app als LastPass kan je daarbij helpen, die beheert al je verschillende wachtwoorden op een veilige manier. Je hoeft dan zelf nog maar één sterk wachtwoord te kiezen. Maak daar een lange zin van, bijvoorbeeld 'Mijn zoon zit op voetbal en hij is 17 jaar'. Die zin kun je zelf makkelijk onthouden, maar computers zijn wel even bezig om dit wachtwoord te ontcijferen."

En als je toch digitaal ben bestolen, wat valt er dan nog te redden?

"We hebben goede contacten met banken en via de overboekingen weten we ook regelmatig criminelen te pakken. Als het geld naar het buitenland wordt doorgesluisd, dan wordt het lastiger om de daders te vinden. Vooral als het gaat om landen waar Nederland geen rechtshulpverdragen mee heeft, zoals India en China. De sporen zijn dan bijna niet te volgen, omdat de verschillende landen nog niet genoeg samenwerken op dit vlak."

Wat kan de politie in dat geval nog doen?

"Ik verwacht dat het een kwestie van tijd is tot er betere internationale verdragen komen voor cybercrime. Het zal een kat-en-muisspel tussen criminelen en de politie blijven, dat is al sinds mensenheugenis gaande. Het opsporen van een cybercrimineel kan maanden duren, dus we richten ons nu ook veel op voorlichting en preventie."

Heeft het zin om aangifte te doen?

"Als je echt schade hebt ondervonden, dan moet je zeker aangifte doen bij de politie. Maar het heeft geen zin om elke verdachte mail bij de politie te melden, daarvoor komen er op een gemiddelde dag te veel phishing-mails binnen, dat merk ik zelf ook. Van verdachte mails kun je wel melding maken bij de Fraudehelpdesk of via de app van het tv-programma Opgelicht."

Wat als we niet persoonlijk het doelwit zijn, maar de overheid of grote organisaties? 

"Ook dat is steeds vaker aan de orde, bijvoorbeeld bedrijven die gehackt worden waardoor persoonlijke gegevens van klanten op straat belanden. We zien ook dat infrastructuur – bijvoorbeeld bruggen of sluizen – op afstand platgelegd kan worden, ook dat is een gevaar. Als burger kun je niet veel doen om dat te voorkomen."

Is vooral de computer een doelwit?

"Cybercriminelen benutten elke vorm die geld kan opleveren. Ook bijvoorbeeld WhatsApp."

Hoe herkent u de Microsoft-fraude?

Cybercrime-expert Martin Steffens: "Veel Nederlanders hebben op dit moment te maken met de Microsoft-fraude. Mensen worden gebeld door iemand die Engels spreekt, vaak vanuit een callcenter in India. Krijg je iemand aan de telefoon die zich uitgeeft voor een medewerker van Microsoft, zeg dan dat je de politie zult bellen en hang daarna meteen op. Is het telefoonnummer van de beller zichtbaar in je telefoon, geef dit dan door aan de politie. Onthoud dat Microsoft nooit zomaar belt of meekijkt in computers van consumenten."

Computervredebreuk

Klimt er iemand ongevraagd uw woning binnen, dan krijgt die actie het stempel 'huisvredebreuk'. Breekt iemand in uw computer of ander apparaat in, dan is de wettelijke term 'computervredebreuk'. De straffen zijn hoger naarmate het – net als bij een inbraak in bijvoorbeeld een woning – niet blijft bij alleen inbreken, maar als ook bestanden worden gestolen.

Cybercrime-woordenboek

  • DDoS-aanval: het platleggen van een systeem door met heel veel verschillende computers tegelijk verbinding te maken met een server. Niet consumenten, maar bedrijven en overheden zijn vaak het doelwit.
  • Hacken: het illegaal inbreken in computers en bestanden. Iemand die dat doet, is een hacker.
  • Phishing: online 'hengelen' naar gegevens. Vaak gaat het om een dubieus linkje in een mail. Als u erop klikt, komt u niet bij uw eigen bank uit, maar op de site van internetcriminelen.
  • Ransomware: een programma dat uw computer als het ware 'gijzelt'. U kunt niet meer bij uw bestanden, tenzij u 'losgeld' betaalt aan de cybercriminelen.

Tips van de cyberspecialisten van de politie

  1. Zorg voor een goede beveiliging van uw computer en update uw computer, smartphone en tablet zodra er een nieuwe versie van het besturingssysteem beschikbaar is.
  2. Maak regelmatig een kopie van uw bestanden en bewaar deze externe schijf op een veilige plaats.
  3. Krijgt u een betaallink doorgestuurd van iemand die u niet kent? Gebruik deze niet, maar regel de overboeking via uw eigen bank.
  4. Vertrouwt u een link of website niet, zoek 'm dan op via Google. Soms hebben anderen al melding gemaakt van fraude.
  5. Wees terughoudend met wat u op social media deelt. Ook onbekenden hebben vaak toegang tot deze persoonlijke informatie en foto's.
  6. Kies lange wachtwoorden (zoals een zin) die u makkelijk kunt onthouden, maar die voor criminelen een hersenkraker zijn.

Wilt u nog meer weten? Kijkt u dan eens op de sites van:

Bekijk hieronder een filmpje van de politie:

ANBO.nl maakt gebruik van cookies
anbo.nl plaatst cookies om het gebruik van de website te analyseren en om het mogelijk te maken inhoud via social media te delen. De website maakt ook gebruik van functies van derden die mogelijk cookies kunnen plaatsen. Door deze melding weg te klikken of gebruik te blijven maken van de site stemt u in met het plaatsen hiervan. In onze disclaimer leest u hier meer over. Sluiten