Niet te geloven! Hoe herkent u nepnieuws?

Geplaatst op 26-07-2019

‘Het stond in de krant.’ Nog niet zo lang geleden was dat het bewijs dat een nieuwtje waar was. In een paar jaar tijd is dat helemaal veranderd. Hoe weet je vandaag de dag of het klopt wat je leest, ziet of hoort? Er wordt wel beweerd dat ouderen vatbaarder zijn voor nepnieuws. Dit is echter nooit uit serieus onderzoek gebleken. Wel delen 65-plussers vaker onzinberichten via Facebook dan jongeren. Wat is nepnieuws? En hoe herkent u het? 

Nepnieuws door de eeuwen heen

Nepnieuws lijkt iets van de laatste jaren. Dat is niet zo. Voorbeelden van nepnieuws zijn al gevonden in de Egyptische oudheid. Een farao liet de namen van zijn voorgangers wegbeitelen en vervangen door zijn eigen naam, zo schrijft de historicus Han van der Horst in zijn boek over nepnieuws. Uiteraard deed de farao dat ter meerdere eer en glorie van zichzelf. Ontelbaar zijn de voorbeelden van nepnieuws in de geschiedenis. 

Belegde boterham

Nieuw is dat nepnieuws tegenwoordig veel sneller wordt verspreid dan vroeger. De sociale media zoals Twitter en Facebook maken dit mogelijk. De afzenders van nepnieuws zijn niet meer alleen kwaadwillende groepen of staten, maar ook op het eerste gezicht doodgewone burgers. Iedereen kan vandaag de dag zijn eigen 'persbureau' spelen en ongecontroleerd zin en onzin de wereld in sturen. En dan zijn er nog mensen die met het bedenken en verspreiden van nepnieuws een redelijk belegde boterham verdienen.

Goed nieuws

De overvloed aan nepnieuws heeft echter ook een tegenbeweging doen ontstaan. Kranten en journalisten worden steeds alerter. Voordat zij een bericht plaatsen, checken de serieuze media deze op betrouwbaarheid en geloofwaardigheid, of corrigeren het bericht zo snel mogelijk als het toch onjuist blijkt te zijn. Verder groeit het aantal onderzoeksjournalisten dat berichten grondig onderzoekt, publiceert en nepnieuws ontmaskert. En dat is dan weer goed nieuws.

Tips ANBO om te checken of iets nepnieuws is

Tip 1:
Als iets te mooi/bizar/ongeloofwaardig lijkt om waar te zijn, dan is dat meestal ook zo.

Tip 2:
Wees u altijd bewust van uw eigen vooroordelen. Mensen zijn nu eenmaal geneigd iets te geloven dat het beste past in hun overtuigingen. Tegenwoordig wordt vaak gezegd dat mensen in hun eigen bubbel zitten. Nepnieuws speelt daarop in.

Tip 3:
Vraag je af hoe betrouwbaar degene is die het nieuws verspreidt. Besteden (andere) serieuze media ook aandacht aan het bericht? Voert sensatie de boventoon of geeft het bericht controleerbare informatie?

Tip 4:
Kijk of in het nieuws hoor en wederhoor is toegepast.

Tip 5:
Vraag u af wie er belang heeft bij het bericht.

Tip 6:
Geeft het bericht onderbouwde informatie, of gaat het vooral om het aanwijzen van schuldigen? In dat laatste geval gaat het vaak om nepnieuws.

Tip 7:
Raadpleeg websites als:
www.nieuwschecker.nl
www.wijzijndrog.nl
www.mediawijsheid.nl/nepnieuws

ANBO Magazine ontvangen?

Dit is een deel van een artikel uit het ANBO Magazine nr. 4 (juli 2019).

Ook ons magazine ontvangen?
Word dan lid van onze vereniging! 

ANBO.nl maakt gebruik van cookies
anbo.nl plaatst cookies om het gebruik van de website te analyseren en om het mogelijk te maken inhoud via social media te delen. De website maakt ook gebruik van functies van derden die mogelijk cookies kunnen plaatsen. Door deze melding weg te klikken of gebruik te blijven maken van de site stemt u in met het plaatsen hiervan. In onze disclaimer leest u hier meer over. Sluiten