ANBO-hoogleraar Eugène Loos: ouderen steeds digitaler

Geplaatst op 27-12-2018

Het is bekend dat veel jonge mensen met hun smartphone dag en nacht van sociale media gebruik maken. Maar wat valt er te zeggen over het sociale mediagebruik door 65-plussers in ons land? Behoren zij tot een andere technologiegeneratie? In Geron, het tijdschrift over ouder worden en samenleving, schrijft ANBO-hoogleraar Eugène Loos over zijn blik op technologiegeneraties: groepen van geboortejaargangen (cohorten) waarbij er een relatie is tussen gezamenlijke ervaringen met de technologie waarmee ze opgroeien en maatschappelijke veranderingen. Loos maakt gebruik van de vijf verschillende generatieomschrijvingen die de Duitse onderzoekers Sackmann & Winkler benoemen: Mechanisch (<1938), Huishoudrevolutie (1939-1948) en Technologieverspreiding (1949-1963), Computer (1964-1980) en Internet (>1980). 

Snelle adoptie

Snelle technologische veranderingen vergroten de kans dat er generationele verschillen ontstaan tussen cohorten. Als actueel voorbeeld noemt Loos het opheffen van het Franse vaste telefonienetwerk, maar ook de vervanging van het telegram door de fax en de fax weer door de e-mail. Ook ouderen adopteren nieuwe technologie massaal. Uit cijfers van het CBS bleek dat 43 procent van de 65- tot 75-jarigen nog nooit internet had gebruikt in 2009, tegenover 16 procent van de 55- tot 65-jarigen. In 2017 had van de 65- tot 75- jarigen slechts 11,7 procent nog nooit internet gebruikt, tegenover 1 procent van de 55- tot 65- jarigen. De cijfers van het CBS tonen volgens Loos duidelijk aan dat de zogenaamde digitale kloof met betrekking tot de rol van leeftijd voor ICT-gebruik in Nederland inmiddels vrijwel gedicht is. Nieuwe cohorten ouderen zijn op het werk al in aanraking gekomen met ICT, en de nieuwe technologie is ook veel gebruiksvriendelijker geworden – denk daarbij bijvoorbeeld aan tablets.

Geen verschil bij mail, nog wel bij sociale media

Als het gaat om het gebruik van een medium dat inmiddels al wat ouder is, bijvoorbeeld e-mail, maken alle techniekgeneraties er frequent gebruik van en dat blijken  de onderlinge verschillen minimaal. Als een medium al wat langer bestaat, gaan technologiegeneraties die er tijdens hun formatieve jaren (15 tot 25 jaar) niet mee opgegroeid zijn, dus ook leren om het te gebruiken, zodat het voor hen een integraal onderdeel gaat vormen van het alledaagse leven. Een mens is nooit te oud om te leren. En dat zullen we waarschijnlijk ook gaan zien bij het gebruik van sociale media door toekomstige 65-plussers. Nu maakt nog 'slechts' 29 procent van de Mechanische generatie (<1938) gebruik van sociale media, maar dat aantal groeit snel per generatie. In de generatie Technologieverspreiding (1949-1963) gebruikt al bijna 60 procent met enige regelmaat één of meerdere sociale media. 

Over Eugène Loos

Eugène Loos is als bijzonder hoogleraar Oude en nieuwe media in een vergrijzende maatschappij voor ANBO verbonden aan de afdeling communicatiewetenschap en de researchschool ASCoR van de Universiteit van Amsterdam. Dit artikel verscheen in originele vorm in editie 4/2018 van Geron, het tijdschift over ouder worden en maatschappij. 

ANBO.nl maakt gebruik van cookies
anbo.nl plaatst cookies om het gebruik van de website te analyseren en om het mogelijk te maken inhoud via social media te delen. De website maakt ook gebruik van functies van derden die mogelijk cookies kunnen plaatsen. Door deze melding weg te klikken of gebruik te blijven maken van de site stemt u in met het plaatsen hiervan. In onze disclaimer leest u hier meer over. Sluiten