Wat heeft het kabinet Rutte I bereikt?
Inzet kabinet: in het regeerakkoord 2010 heeft het kabinet afspraken gemaakt te bezuinigen om de aanhoudende crisis het hoofd te bieden. Het Centraal Plan Bureau (CPB) voorspelde voor de periode 2011-2015 een gemiddeld koopkrachtverlies voor senioren van 0,25 procent. Het CPB weet het verlies voornamelijk aan het achterwege blijven van indexatie bij de aanvullende pensioenen.
Bereikt resultaat: de koopkrachtontwikkeling van senioren pakt echter nog slechter uit. Rond Prinsjesdag 2011 is een gemiddeld koopkrachtverlies van 1,3 procent berekend. Voor senioren die veel zorg nodig hebben, zijn de cijfers nog ernstiger.
Onbegrijpelijk: AOW- en Pensioenakkoord van tafel
Het oordeel van ANBO: door het omarmen van het AOW- en Pensioenakkoord heeft het kabinet in eerste instantie de juiste weg gekozen. De afspraken uit het akkoord leidden immers tot een structurele verbetering van de inkomenssituatie van gepensioneerden. ANBO vindt het onbegrijpelijk dat de Kunduz-coalitie het AOW- en Pensioenakkoord zomaar van tafel heeft geschoven.
Inzet kabinet: VVD en CDA waren voor verhoging van de AOW-leeftijd, de PVV tegen. Deze partij stemde daar echter toch mee in, bij de formatie van het kabinet Rutte. In het regeerakkoord werd afgesproken om de AOW-leeftijd in 2020 naar 66 jaar te brengen en stappen te zetten om de AOW-leeftijd op den duur te koppelen aan de levensverwachting.
Bereikt resultaat: sociale partners (waaronder ANBO, als lid van de FNV) bereikten uiteindelijk overeenstemming over een meer evenwichtige verhoging van de AOW-leeftijd en een duurzamer stelsel van aanvullende pensioenen (pensioenakkoord). Het kabinet heeft deze voorstellen overgenomen en in een wetsvoorstel gegoten. In februari 2012 heeft een meerderheid van de Tweede Kamer (PvdA, VVD, CDA, SGP, CU) met dit wetsvoorstel ingestemd. Eerder had het parlement al maatregelen goedgekeurd om het inkomensverlies voor lagere inkomens, als gevolg van de hogere AOW-leeftijd, te compenseren. Ook werden ouderen gestimuleerd om langer aan het werk te blijven door ‘het vitaliteitspakket’, met onder meer een mobiliteitsbonus, doorwerkbonus en spaarmogelijkheden.
AOW- en Pensioenakkoord door coalitie verslechterd
Het oordeel van ANBO: door het omarmen van het AOW- en Pensioenakkoord heeft het kabinet in eerste instantie de juiste weg gekozen. Zeker nadat aanvullende garanties waren ingebouwd om onder voorwaarden (t.b.v. werknemers met zwaar werk, veel dienstjaren en/of laag inkomen) toch eerder met pensioen te kunnen, zonder een te grote terugval in inkomen. Het kabinet stond open voor verbetering. Het is dan ook moeilijk te verteren dat het overeengekomen pakket aan samenhangende afspraken, waar álle partijen (werkgevers, werknemers en kabinet) hun handtekening onder zetten, na de val van het kabinet is geschrapt. De coalitie van vijf politiek partijen, waaronder de twee voormalige regeringspartijen CDA en VVD, heeft het akkoord op belangrijke onderdelen verslechterd. Zo zijn bijna alle delen van het vitaliteitspakket geschrapt, waarmee langer doorwerken juist werd gestimuleerd.
Inzet kabinet: een aantal maatregelen van het kabinet in de Wet werk en bijstand (WWB) heeft tot veel onbegrip geleid. Het ging hierbij vooral om introductie van een gezinsinkomenstoets in de plaats van de partnerinkomentoets. Als gevolg van deze maatregel, raakten mensen hun bijstandsuitkering kwijt wanneer zij nog een meerderjarig thuiswonend kind hadden die zelfstandige inkomsten had. Ook voor 65-plussers met een onvolledige AOW trof het kabinet een onevenredig harde maatregel: senioren met een onvolledige AOW en aanvullende inkomensondersteuning (aio, de bijstandsregeling voor 65-plussers) kwamen niet langer in aanmerking voor de AOW-tegemoetkoming. Deze tegemoetkoming (door het kabinet overigens omgedoopt tot Koopkrachttegemoetkoming Oudere Belastingplichtigen (tegemoetkoming KOB), is juist bedoeld voor 65-plussers op bijstandsniveau.
Bereikt resultaat: het kabinet heeft beide maatregelen ingevoerd.
Maatregel lijkt gericht op oudere migranten
Het oordeel van ANBO: binnen het Kunduz-akkoord is de huishoudtoets of gezinsinkomenstoets met terugwerkende kracht naar 1 januari van dit jaar ongedaan gemaakt. De andere maatregel is nog altijd van kracht. Aangezien senioren met een onvolledige AOW met aanvulling voornamelijk oudere migranten zijn, kan deze maatregel niet anders worden uitgelegd als een op migranten gerichte maatregel. Mede daarom heeft ANBO inmiddels, samen met andere organisaties, een klacht bij de Commissie Gelijke Behandeling ingediend.
Na de val van het kabinet sloten VVD, CDA, D66, GroenLinks en de ChristenUnie een nieuw akkoord over de begroting van 2013. ANBO blijft dat stug ‘Kunduz-akkoord’ noemen omdat wij er niet vrolijk van worden. In het akkoord is overeengekomen dat de AOW vanaf 2013 ieder jaar met twee maanden wordt verhoogd. Een versnelde invoering dus.
Onbegrijpelijk AOW- en Pensioenakkoord terzijde geschoven
Verder is een aanzienlijk deel van de maatregelen om senioren langer aan het werk te houden, in dit akkoord geschrapt. Hiermee is afgeweken van het eerder gesloten pensioenakkoord tussen werkgevers, werknemers en het kabinet waar ANBO volledig achter stond. De afspraken uit het akkoord leidden immers tot een structurele verbetering van de inkomenssituatie van senioren en daarmee van hun koopkracht. Het is in verband daarmee onbegrijpelijk dat men in het kader van het Kunduz-akkoord het AOW- en Pensioenakkoord terzijde heeft geschoven.
Inzet kabinet: opheffen subsidieregeling PGB.
Bereikt resultaat: alleen het PGB voor zorg met verblijf bleef bestaan. Een kleine bezuiniging slechts. Met deze maatregel geeft het kabinet 300 miljoen minder uit. Met het Kunduz-akkoord is de bezuiniging op het PGB voor het grootste gedeelte terug gedraaid. En dat is winst!
PGB geeft eigen regie en inzage in zorgkosten
Het oordeel van ANBO: het handhaven van het PGB, ook voor zorg in het eigen huis, vergroot de eigen regie van mensen en geeft hen inzage in hun zorgkosten. Bovendien is al langer duidelijk dat dit voordeliger is dan zorg in natura. Het PGB wordt alleen verstrekt als er een indicatie is voor zorg. ANBO vindt daarom dat we het geen subsidieregeling moeten noemen. Het is gewoon geïndiceerde zorg maar dan ingekocht door de patiënt zelf in plaats van door de zorgaanbieder.
Inzet kabinet: in 2011 een normale stijging van € 5,-; in 2012 een extra stijging van € 40,-.
Bereikt resultaat: zo gezegd, zo gedaan! Sterker, in het Kunduz-akkoord is nog eens een forse verhoging van het eigen risico afgesproken voor 2013, naar € 350.-.
Zorgverzekeringspremie afhankelijk van inkomen maken
Het oordeel van ANBO: iedereen, ook het kabinet, weet dat het eigen risico de zorgvraag niet remt. Het legt de rekening gewoon bij de patiënt neer. ANBO pleit al jaren voor het inkomensafhankelijk maken van de zorgverzekeringspremie. Dan kan de zorgtoeslag afgeschaft worden.
Inzet kabinet: het kabinet heeft zichzelf ten doel gesteld om 1,3 miljard euro te bezuinigen in 2015. Dat wilden ze bereiken door o.a. de mobiliteitshulpmiddelen uit het basispakket te halen en mensen met langdurige fysiotherapie de eerste vijftien behandelingen zelf te laten betalen in plaats van de eerste negen. Ook wil het kabinet het basispakket inperken door het begrip ‘lage ziektelast’ in te voeren: het relatieve verlies aan gezondheid ten gevolge van een aandoening als er geen behandeling plaatsvindt.
Bereikt resultaat: het College voor zorgverzekeringen (CVZ) worstelt met de ontwikkeling van een methode om met het begrip ‘lage ziektelast’-aandoeningen te identificeren. Daarom adviseerden ze negatief hierover. De fysiotherapie is ingeperkt, de rollator zat nog in het pakket tòtdat de Kunduz-coalitie ‘m er alsnog uithaalde. Demissionair minister Schippers wil toch doorgaan met de ‘lage ziektelast’ omdat ze denkt de bezuiniging te kunnen behalen. Het CVZ betwijfelt dat en ANBO daarmee ook.
Zorg moet ook voor lagere inkomens toegankelijk blijven
Het oordeel van ANBO: ANBO zal niet alles op alles zetten om mobiliteitshulpmiddelen in het basispakket te houden. Het zijn namelijk voorspelbare onkosten die horen bij de ouderdom. ANBO wil echter wel dat mobiliteitshulpmiddelen uit de bijzondere bijstand kunnen voor de lagere inkomens. ANBO vindt het veel erger dat de Kunduz-coalitie het eigen risico zoveel verhoogd heeft. De ‘lage ziektelast’ wil ANBO absoluut niet ingevoerd zien.
ANBO is voor gepast gebruik en zogeheten ‘stepped care’. Patiënten krijgen dan alleen de zorg die nodig is; te beginnen bij eenvoudige behandeling. Indien indien nodig moeten duurdere methoden worden ingezet. Tenslotte is ANBO kritisch op het inperken van de fysiotherapie. Zolang aanvullende behandeling betaalbaar blijft zullen wij ons niet al te veel verzetten. Maar ook hier geldt: deze zorg moet voor lagere inkomens toegankelijk blijven.
Inzet kabinet: in het regeerakkoord is aandacht voor mantelzorg en wonen. Echter gemeenten, die verantwoordelijk zijn voor onder meer mantelzorgondersteuning, hebben extra taken toebedeeld gekregen en worden gekort op hun gemeentelijk budget. Het bedrag van het jaarlijkse mantelzorgcompliment is voor 2012 verlaagd.
Bereikt resultaat: staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten heeft het belang van mantelzorg diverse keren onder de aandacht gebracht. Zij is in gesprek gegaan met mantelzorgers en heeft geluisterd naar hun ervaringen om deze mee te nemen in haar beleid. Zo wil zij onder meer regelen dat het zorgplan in dialoog met cliënt en mantelzorger wordt opgesteld. Gemeenten hebben hun aanbod voor mantelzorgondersteuning ontwikkeld en kenbaar gemaakt, maar het is nog niet voldoende. Er zijn nog steeds diverse mantelzorgers die niet weten dat er mantelzorgondersteuning bestaat en waar zij terecht kunnen.
Belang mantelzorgondersteuning steeds groter
Het oordeel van ANBO: het beroep op mantelzorg neemt toe, de groep overbelaste mantelzorgers (inmiddels ruim 450.000) neemt toe. Hierdoor wordt het belang van mantelzorgondersteuning steeds groter. ANBO vindt dat dat goed geregeld en kenbaar moet zijn.
In het Kunduz-akkoord zijn de bezuinigingen op het persoonsgebonden budget grotendeels teruggedraaid. De overige voorgenomen bezuinigingen op de zorg moeten nog nader worden ingevuld.
Verhoging eigen risico vermindert zorgvraag niet
ANBO vindt het fout en kortzichtig dat het eigen risico verhoogd wordt om extra bezuinigingen te realiseren. Het eigen risico vermindert de zorgvraag niet, de rekening wordt gewoon rechtstreeks door de patiënt betaald. ANBO ziet daarom een boemerang-effect: mensen gaan later naar de dokter en hebben dan direct duurdere zorg nodig.
Inzet kabinet: in het regeerakkoord is afgesproken om flink te bezuinigen op het openbaar vervoer. Zo worden de bijdragen aan de provincies voor mobiliteit flink minder. Ook moet de zogeheten concessieafdracht van de NS, een financiële tegenprestatie aan de staat voor het gebruik van het spoor, toenemen. Daarmee moet de NS dus fors meer afdragen, en blijft er daardoor minder geld over voor de verbetering van de dienstverlening.
Bereikt resultaat: vooral op het regionale openbaar vervoer is in 2011 en 2012 stevig bezuinigd.
Bezuinigen negatief voor reiziger
Het oordeel van ANBO: we kunnen er kort over zijn: de bezuinigingen van het Kabinet Rutte I pakken negatief uit voor de reiziger. Reizen kost meer terwijl de kwaliteit niet verbetert.
Inzet kabinet: de rijbewijskeuring is in alle facetten nader bekeken. Het kabinet wilde lagere kosten, meer regie en meer transparantie.
Bereikt resultaat: de Tweede Kamer praat nog over de rijbewijskeuring. De keuring voor 70-plussers is in ieder geval op de helling gegaan.
Leeftijdsafhankelijke rijbewijskeuring moet verdwijnen
Het oordeel van ANBO: ANBO is blij dat er eindelijk haast gemaakt wordt met de rijbewijskeuring. Wij willen dat de leeftijdsafhankelijke keuring verdwijnt. De medische grondslag (een aandoening of beperking) moet voortaan doorslaggevend worden.
Inzet kabinet: investeren in woningmarkt - zowel koop als huur. De verlaging van de overdrachtsbelasting in combinatie met de handhaving van de hypotheekrenteaftrek, moesten ertoe leiden dat de woningmarkt van het slot ging. Ook neemt het kabinet beperkingen in het ruimtelijk beleid weg zodat er meer ruimte ontstaat; bijvoorbeeld particulier opdrachtgeverschap. Het kabinet wil dat er meer woningen voor senioren en mensen met zorgvraag zijn. Bijvoorbeeld door het gemakkelijker te maken om meegroei-, mantelzorg- en meergeneratiewoningen te bouwen.
Focus op aanpassen bestaande bouw
Bereikt resultaat: in november 2011 is een nieuwe meerjarige impuls afgekondigd; nadere uitwerking vindt plaats in 2012. De focus zal met name liggen op het aanpassen van bestaande bouw om zo het gesignaleerde tekort aan ouderenhuisvesting te verminderen. De investering in de veiligheid in de wijk heeft geleid tot het terugdringen van het aantal woningovervallen op senioren.
Het oordeel van ANBO: heel positief
Inzet kabinet: het kabinet wil scheefhuren of scheefwonen – het bewonen van een te goedkope sociale huurwoning – tegengaan door de huren flink te verhogen. Doel: vijf procent huurverhoging voor alle huurders met een inkomen boven € 43.000.
Bereikt resultaat: minister Spies heeft de huurverhoging, met de bijbehorende inkomenscheck van de Belastingdienst, door de Tweede Kamer geloodst, hoewel het te laat was voor invoering vanaf 1 juli 2012. Bovendien mag de Belastingdienst voorlopig geen inkomensgegevens van huurders aan woningcorporaties geven. Dat heeft de rechtbank in Den Haag besloten. In het Kunduz-akkoord ging deze huurverhoging van tafel. Er kwam bovendien een huurverhoging van één procent.
Geen betaalbare alternatieven voor sociale huur
Het oordeel van ANBO: er zijn voor de meeste huurders geen betaalbare alternatieven voor sociale huur. De maatregel zou naar schatting 300.000 tot 400.000 huishoudens en daarmee meer dan twee keer zoveel personen treffen. Ook corporaties zagen het niet zitten. ANBO is blij dat de huurverhoging van tafel is.
In het Kunduz-akkoord is een deel van de bezuiniging op het openbaar vervoer, ongedaan gemaakt. Er is honderd miljoen extra beschikbaar voor openbaar vervoer en voor de intensivering van het regionaal spoor. Dit is een verbetering, hoewel er vooral eerdere verslechteringen, die door Rutte I zelf geïnitieerd zijn, zijn teruggedraaid.
Pleidooi voor integraal woningmarktbeleid
ANBO pleit al jaren voor integraal woningmarktbeleid om de schaarste op de woningmarkt aan te pakken en de doorstroom te verbeteren. Om de doorstroom te bevorderen, is in het Kunduz-akkoord de overdrachtsbelasting structureel verlaagd. Om 'veelverdieners' uit de goedkopere huurwoningen te krijgen, is in het Kunduz-akkoord afgesproken om de huren voor deze groep (met inkomens tussen de € 33.000 en € 43.000) volgend jaar met één procent te verhogen. Een extra huurverhoging voor mensen die met een inkomen van meer dan € 43.000 een corporatiehuis bewonen, ligt nog op tafel; behandeling van die maatregel is voorlopig uitgesteld.
Inzet kabinet: het kabinet Rutte besloot tot een 'vitaliteitspakket', waarin werd geregeld dat ouderen kunnen sparen voor verlof. Ook keurde de Tweede Kamer een heel aantal maatregelen, zoals de mobiliteits- en doorwerkbonus, goed om langer doorwerken te faciliteren. Deze maatregelen kwamen uit de koker van werknemersorganisaties (waar ANBO onderdeel van uitmaakt). De maatregelen zijn door de Kunduz-coalitie echter geschrapt voordat de inkt goed en wel droog was.
Bereikt resultaat: het kabinet heeft er in eerste aanleg voor gezorgd dat senioren meer kans kregen op de arbeidsmarkt, zodat zij langer konden doorwerken.
Weinig wil verbetering arbeidsmarktpositie senioren
Het oordeel van ANBO: ANBO was positief over de maatregelen die het kabinet heeft genomen. ANBO is daarmee zeer teleurgesteld in de coalitie van VVD, CDA, D66, GroenLinks en de ChristenUnie, die geen blijk hebben gegeven van enige wil om de arbeidsmarktpositie van oudere werknemers te verbeteren.
Inzet kabinet: forse bezuiniging op de taken van het UWV.
Bereikt resultaat: het kabinet heeft bezuinigd en daarmee het grootste deel van de persoonlijke dienstverlening van het UWV afgeschaft.
Afschaffen taken UWV funest voor oudere werklozen
Het oordeel van ANBO: het afschaffen van persoonlijke dienstverlening is funest voor oudere werklozen, die minder kans hebben op de arbeidsmarkt van vandaag de dag. Het kabinet heeft op geen enkele wijze geholpen om oudere werklozen sneller aan het werk te krijgen en te houden.
Inzet kabinet: het kabinet steunt de ANBO-inzet om gelijke behandeling in goederen en diensten in Europees verband aan te pakken. Hiermee blijft het voor bijvoorbeeld verzekeringsmaatschappijen mogelijk om andere voorwaarden te stellen voor 70-plussers.
Bereikt resultaat: geen inzet, is ook: geen verbetering.
Verbod op leeftijdsdiscriminatie uitbreiden
Het oordeel van ANBO: het kabinet neemt de problematiek blijkbaar niet serieus, terwijl het verbod op leeftijdsdiscriminatie toch echt uitgebreid zou moeten worden.
Inzet kabinet: bestrijding van ouderenmishandeling is opgenomen in het regeerakkoord. Gedurende een periode van vier jaar is tien miljoen euro per jaar beschikbaar gesteld.
Bereikt resultaat: in maart 2011 heeft Staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten het actieplan 'Ouderen in veilige handen' gepresenteerd.
Meer aandacht en geld voor deze schending mensenrechten
Het oordeel van ANBO: ouderenmishandeling is een belangrijk maatschappelijk probleem, dat in geen enkele situatie kan worden geaccepteerd. Het is een schending van mensenrechten. ANBO is verheugd dat er vanuit het kabinet veel aandacht aan wordt besteed èn dat er nieuwe financiering beschikbaar is.
Inzet kabinet: het kabinet wil bevorderen dat burgers verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen leven en zoveel als mogelijk deelnemen aan de maatschappij.
Bereikt resultaat: vanwege de bezuinigingsmaatregelen op bijvoorbeeld welzijn en mobiliteit, wordt het voor veel mensen, vooral ouderen en mensen met een beperking, steeds moeilijker om maatschappelijk te kunnen participeren.
Meer aandacht en waardering voor vrijwilligerswerk
Het oordeel van ANBO: maatschappelijke participatie - deelname aan het maatschappelijk leven, zoals vrijwilligerswerk, informele hulp (mantelzorg) en politieke participatie – is ongelooflijk belangrijk. Nederland loopt internationaal voorop in het vrijwilligerswerk. Hoewel het aantal mensen dat vrijwilligerswerk doet niet gedaald is, daalt het aantal uren per week wel. Dat is zorgelijk, er wordt tenslotte veel vrijwillige hulp geboden aan ouderen en gehandicapten.
Meer aandacht wordt gevraagd voor het aantal vrijwilligers onder verschillende leeftijdsgroepen, maar ook voor specifieke wensen, ambities, vaardigheden, beschikbare tijd en mogelijkheden van de vrijwilligers zelf. Vrijwilligerscentrales zouden beter moeten inspelen op de motieven voor vrijwilligerswerk, zoals zelfontplooiing, zich nuttig maken en betrokkenheid bij de maatschappij, afwisseling, intergenerationeel, iets betekenen voor anderen. Ook wordt waardering voor het vrijwilligerswerk zeer op prijs gesteld.
De inzet van het kabinet als het gaat om de participatie van senioren, was al minimaal. Het Kunduz-akkoord heeft de weinige winst alsnog de das om gedaan. De maatregelen om oudere werknemers langer aan het werk te houden, zijn geschrapt.
U heeft nog vragen?
Neem dan even contact met ons op, wij helpen u graag!
